
Phi công MiG-17 Trung đoàn 923 tại Kép.
Những năm tháng chiến tranh, đời tôi gắn chặt với cuộc sống cơ động. Sáng cất cánh từ sân bay Đa Phúc (Hà Nội), đánh một trận, về Yên Bái hạ cánh, ăn trưa ở đó, lại xuất kích, có khi lại hạ cánh tại Thọ Xuân (Thanh Hoá) hoặc Kép (Bắc Giang), hoặc Kiến An (Hải Phòng). Ngoài súng đạn đeo theo người, tôi còn nhét trong túi áo một chiếc quần đùi, một khăn mặt, một dao dù, bút và nhật ký. Gia tài của phi công chiến đấu có vậy mà lăn lộn khắp nơi. Các mái nhà trực chiến ở các sân bay đều giắt đầy bàn chải đánh răng, bay đến đâu trực thì sử dụng đến đấy. Cuộc sống đơn giản là thế.
Tôi đi đâu là bị bom đạn đuổi theo lằng nhằng đến đấy. Một ngày phải cơ động lên xuống không biết bao nhiêu sân bay mà kể. Bạn bè tôi cũng vậy, hạ cánh khi địch vừa đánh xong, hạ cánh cả lúc chúng đang đánh, rồi hạ cánh xong thì chúng đánh. Thấy thời điểm nào có thể hạ cánh được là chúng tôi phải xuống luôn. Chỉ cần một phút đắn đo thôi, thời điểm đó qua đi là “bị” ngay. Mọi xử lý phải thật nhanh, thật chuẩn. Cũng khá nhiều anh hạ cánh xong, trên đường chạy đà lao xuống hố bom, trồng chuối ở đấy, rồi lao cả xuống ao, rồi lật ngửa, lật nghiêng máy bay… đủ cả.
Buồn cười nhất là hôm anh Đỗ Văn Lanh hạ cánh ở Gia Lâm, dù giảm tốc bị đứt. Mặc cho phi công đã tắt máy và phanh hết cỡ, máy bay cứ lao ào ào nhằm ao phía trước thẳng tiến. Trong chớp mắt, tất cả nghe cái “Ùm!”. Nước ao bắn tung toé, từ xa trông tới chí còn thấy mỗi đuôi đứng máy bay nhô lên tựa như vây con cá mập ở ngoài biển. Mọi người hốt hoảng tìm xa ứng cấp để đến cứu phi công. Lâu sau mới có xe. Đến khi xe chạy đến bờ ao, nhìn ra chả thấy phi công đâu. Gọi chẳng ai trả lời. Săm soi quanh các bụi lau sậy ở bờ ao thì chẳng vết tích gì! Ngơ ngác không sao hiểu nổi!
Hoá ra, anh Lanh đang ngồi luộc ốc ở nhà gần đó. Số là sau khi “lăn tùm” xuống ao, Lanh mở buồng lái, cởi giày, cởi quần bay đeo hết lên cổ, nhảy ra cánh máy bay, lội ngay lên bờ. Ngoái lại xung quanh thấy có rất nhiều ốc nhồi (các ao ở quanh sân bay Gia Lâm sẵn khoản này lắm) liền bắt mấy chục con, cho vào ống quần bay, túm lại xách về để “chiêu đãi” bọn tôi.
Đoàn đi cấp cứu phi công bị nạn dò về đến nơi thì thấy mấy thằng bọn tôi đang nhể ốc ăn. Ba hòn gạch chụm lại, một ống bơ sắt tây bắc lên, nhóm lửa mấy phút là có thể “chiến đấu” được với đám đặc sản ấy. Thôi thì, tiếng cười, tiếng quát, tiếng chửi, tiếng khóc… văng ra đủ cả! Đúng là chiến tranh! Cái gì cũng có thể xảy ra bất kể lúc nào, và bất kể lúc nào cũng có thế xảy ra cái gì!
Còn cảm động nhất có lẽ là hôm tôi xuống hạ cánh ở sân bay Miếu Môn, phải vào tít bản trong núi sơ tán ở nhà dân, rét vô cùng. Chủ nhà cho mượn chăn bông đắp. Sáng ra, tới nơi ăn sáng thì thấy sáu bát mì sợi hãm để trên bàn ăn. Tôi nghĩ thầm: chắc đêm qua có số cơ động bằng đường bộ đến bổ sung. Ngồi đợi chẳng thấy ai xuất hiện. Hỏi ra thì được trả lời: Đấy là tiêu chuẩn của tôi! Trời đất quỷ thần ơi! Ra bếp ở đây chưa hề nấu cho phi công ăn bao giờ, nên chẳng có gì cả ngoài mì và tiêu chuẩn thông báo là sáng ăn 2.500 đồng tương ứng với sáu bát mì là thẳng thừng phục vụ tôi liền!
(Đại tá Nguyễn Công Huy, phi công MiG-21, nguyên Phó sư đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Sư đoàn Không quân 371)
Những chiếc MiG-21 Trung đoàn 921 tại Nội Bài.

. . .